Już za chwilę, od 17 marca 2026 r. odzież, obuwie oraz odzież używana zostaną objęte reżimem SENT. Nie chodzi jednak o całą „branżę” w sensie potocznym, lecz o konkretne kategorie towarów zdefiniowane przez klasyfikację CN oraz progi ilościowe. Zmiana ma charakter techniczny, ale może wywołać skutki rynkowe.

Spór nie dotyczy samego uprawnienia państwa do monitorowania obrotu. Dotyczy raczej tego, czy przyjęta konstrukcja obowiązków jest wykonalna w typowych procesach dystrybucyjnych branży fashion oraz czy nie zwiększa ryzyka po stronie podmiotów, które dysponują mniej rozwiniętymi systemami zarządzania danymi.

O co dokładnie chodzi?

Punktem wyjścia jest rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 10 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1244), które rozszerza katalog towarów objętych monitorowaniem w systemie SENT. W części dotyczącej sektora odzieżowo-obuwniczego wskazano, że od 17 marca 2026 r. monitorowaniu będą podlegały towary z działów CN 61 i CN 62 oraz z kodu CN 6309 00 00, jeżeli masa brutto przesyłki przekroczy 10 kg. Do systemu włączono również obuwie z działu CN 64, z wyłączeniem CN 6406, jeżeli w przesyłce znajduje się więcej niż 20 sztuk obuwia.

Rozporządzenie przewiduje ponadto regułę tzw. przesyłek mieszanych. Jeżeli w jednej przesyłce znajdują się towary z co najmniej dwóch spośród działów 61, 62 lub 64 (z wyłączeniem CN 6406), to próg 10 kg masy brutto odnosi się do całej przesyłki. W praktyce oznacza to, że kwalifikacja transportu do systemu SENT może zależeć nie tylko od rodzaju towaru, lecz także od struktury kompletacji i łączenia poszczególnych pozycji w jedną przesyłkę.

SENT jest procedurą administracyjną wymagającą dokonania określonych czynności zasadniczo przed rozpoczęciem przewozu, a następnie ich aktualizowania w toku transportu. W przypadku przewozu rozpoczynającego się na terytorium kraju zgłoszenia dokonuje podmiot wysyłający, natomiast przewoźnik uzupełnia je o dane przewidziane w ustawie. Z organizacyjnego punktu widzenia oznacza to, że decyzja o tym, czy dana przesyłka podlega obowiązkowi zgłoszenia w SENT, powinna zostać podjęta jeszcze przed wyjazdem pojazdu z miejsca załadunku.

Problemy praktyczne

W tym miejscu pojawiają się praktyczne konsekwencje nowych przepisów. Po pierwsze, kluczowe znaczenie ma poprawna klasyfikacja CN, ponieważ to ona przesądza o objęciu danej kategorii towarów systemem monitorowania. Po drugie, progi odnoszą się do przesyłki jako jednostki logistycznej, a nie do całego załadunku pojazdu. Po trzecie, część progów została określona w masie brutto, a część w liczbie sztuk. W rezultacie przedsiębiorcy muszą równolegle zarządzać różnymi typami danych ilościowych w procesach planowania transportu i kompletacji towarów.

Najbardziej wrażliwym elementem są dane dotyczące masy brutto przesyłki. Obejmuje ona nie tylko sam towar, lecz także opakowania i materiały zabezpieczające. W praktyce oznacza to konieczność stosowania powtarzalnych metod ustalania wagi przesyłek, takich jak ważenie lub ustandaryzowane modele pakowania. Jeżeli masa brutto jest określana wyłącznie szacunkowo albo dopiero po wysyłce, zwiększa się ryzyko nieprawidłowej kwalifikacji przesyłki z punktu widzenia obowiązków SENT.

Co z przesyłkami mieszanymi?

Dodatkowym czynnikiem komplikującym ocenę obowiązku zgłoszenia jest konstrukcja przesyłek mieszanych. W wielu modelach dystrybucji stosowanych w branży fashion występują przesyłki wielopozycyjne obejmujące różne kategorie asortymentu. W takich sytuacjach sposób kompletacji lub konsolidacji zamówień w magazynie może wpływać na to, czy przesyłka zostanie uznana za jednorodną czy mieszaną, a tym samym czy przekroczy próg objęcia monitorowaniem.

Osobną kategorię stanowi obuwie. Dla działu CN 64 ustawodawca przewidział próg ilościowy określony jako więcej niż 20 sztuk obuwia w przesyłce (z wyłączeniem CN 6406). Równolegle obowiązuje próg masowy dla odzieży oraz reguła dotycząca przesyłek mieszanych. W praktyce oznacza to, że uczestnicy łańcucha dostaw muszą dysponować zarówno danymi o masie brutto przesyłki, jak i o liczbie sztuk obuwia, a następnie zastosować właściwą regułę w zależności od struktury przesyłki.

Sankcje i inne przeszkody

W tym kontekście ryzyko sankcyjne może mieć charakter nie tylko formalny, lecz także finansowy. Zgodnie z przepisami dotyczącymi systemu SENT w określonych przypadkach – w szczególności w razie niedokonania wymaganego zgłoszenia – kara pieniężna może wynosić 46% wartości brutto towaru, nie mniej niż 20 000 zł. Oznacza to, że błąd w klasyfikacji CN lub w ocenie progów ilościowych może prowadzić do sporu o to, czy obowiązek zgłoszenia powstał, a w konsekwencji do zastosowania sankcji przewidzianych w przepisach.

Z perspektywy regulatora takie rozwiązanie bywa uzasadniane potrzebą zwiększenia skuteczności kontroli obrotu oraz ograniczania ryzyka nadużyć podatkowych. Mechanizm oparty na klasyfikacji CN i progach ilościowych ma charakter mierzalny i pozwala na stosowanie kryteriów w sposób obiektywnie weryfikowalny. Jednocześnie materiały informacyjne dotyczące wdrożenia zmian wskazują na potrzebę przygotowania się przedsiębiorców do nowych obowiązków poprzez dostosowanie systemów IT oraz procedur operacyjnych.

Problem praktyczny polega jednak na tym, że sama obiektywność kryterium nie eliminuje kosztu jego obsługi. Poprawna klasyfikacja CN wymaga kontroli danych produktowych. Masa brutto przesyłki musi być ustalana w sposób powtarzalny i możliwy do udokumentowania. Kryterium sztukowe dla obuwia wymaga odrębnej ewidencji ilościowej. Każdy z tych elementów jest wykonalny operacyjnie, lecz ich łączne zastosowanie zwiększa liczbę punktów, w których błąd danych może przełożyć się na błędną ocenę obowiązków.

W tym sensie pojawia się kwestia praktycznej asymetrii obciążeń. Koszty dostosowania procesów i systemów mają często charakter stały: obejmują m.in. mapowanie asortymentu do kodów CN, zmiany w systemach WMS i TMS, procedury ważenia przesyłek czy szkolenia personelu. Podmioty dysponujące bardziej rozwiniętą infrastrukturą danych mogą wdrożyć takie rozwiązania łatwiej, natomiast przedsiębiorstwa o mniej zintegrowanych procesach mogą być zmuszone do zwiększenia nakładów na kontrolę jakości danych i organizację procesów logistycznych.

Konkluzja jest zatem następująca. Rozszerzenie systemu SENT na odzież i obuwie oznacza, że jakość danych logistycznych staje się elementem zgodności regulacyjnej. Jeżeli standardy stosowania przepisów i praktyka egzekwowania będą przejrzyste, system może stać się kolejnym narzędziem kontroli obrotu. Jeżeli natomiast pozostaną wątpliwości interpretacyjne dotyczące progów lub klasyfikacji, część kosztów i ryzyka może zostać przeniesiona do umów handlowych, procedur logistycznych oraz cen usług. W interesie stabilności obrotu gospodarczego leży zatem to, aby stosowanie nowych regulacji było możliwie jednoznaczne, a wymagania dowodowe wobec przedsiębiorców pozostawały wykonalne w realnych procesach dystrybucyjnych.