W świetle korzystnej dla podatników interpretacji indywidualnej (0111-KDIB1-2.4010.18.2026.1.END) fundacja rodzinna okazuje się być ciekawym rozwiązaniem dla osób, które finansowy sukces osiągnęły dzięki talentom literackim, plastycznym i muzycznym. Fiskus potwierdza w niej, że fundacja rodzinna, do której fundator wniósł jako mienie autorskie prawa majątkowe, może prowadzić (bez ryzyka podatkowego) działalność gospodarczą przez udzielanie licencji do utworów literackich wydawcom i adaptatorom.

Fundacja rodzinna dla autorów bestsellerów i szlagierów (prawa autorskie w fundacji)

Dzięki przychodom z tytułu praw autorskich najbardziej poczytni pisarze czy kompozytorzy popularnych piosenek nierzadko zdobywają pokaźny majątek, porównywalny z fortunami wielu przedsiębiorców lub profesjonalnych inwestorów. Podobnie jak reprezentanci biznesowej elity mogą oni dążyć do zabezpieczenia trwałości zgromadzonego majątku tak w perspektywie ich bieżących potrzeb (w tym podatkowej efektywności), jak i międzypokoleniowej sukcesji. Jako poniekąd naturalne rozwiązanie dla osób czerpiących dochody z prawa autorskich przychodzi na myśl fundacja rodzinna, uregulowana przepisami ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. poz. 326 ze zm.).

Dozwolona działalność gospodarcza fundacji rodzinnej: czy fundacja rodzinna może czerpać zyski z bestsellerów?

Czy jednak wybór formy prawnej, jaką jest fundacja rodzinna, będzie odpowiedni i dopuszczalny dla przedstawicieli takich profesji jak pisarze, projektanci czy kompozytorzy, którzy gros swych przychodów uzyskują z tytułu praw autorskich? Jak wynika z interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.18.2026.1.END, 0111-KDIB1-2.4010.351.2023.3.ANK, 0114-KDIP2-1.4010.362.2023.2.KS), wybór fundacji rodzinnej jako środka ochrony majątku przez takie osoby będzie zgodny z prawem.

Każdy, kto rozważa skorzystanie z możliwości związanych z ustanowieniem fundacji rodzinnej, powinien zapoznać się z zagadnieniem tzw. dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej. Zakres dozwolonej (tzn. dającej prawo do zwolnienia z CIT) działalności gospodarczej fundacji rodzinnej jest przedmiotem regulacji art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej:

1. Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r. poz. 221) tylko w zakresie:

   1) zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia;

   2) najmu, dzierżawy lub udostępniania mienia do korzystania na innej podstawie;

   3) przystępowania do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach;

   4) nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze;

   5) udzielania pożyczek:

     a) spółkom kapitałowym, w których fundacja rodzinna posiada udziały albo akcje,

     b) spółkom osobowym, w których fundacja rodzinna uczestniczy jako wspólnik,

     c) beneficjentom;

   6) obrotu zagranicznymi środkami płatniczymi należącymi do fundacji rodzinnej w celu dokonywania płatności związanych z działalnością fundacji rodzinnej;

   7) produkcji przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy produktów roślinnych i zwierzęcych, z wyjątkiem przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych uzyskanych w ramach prowadzonych działów specjalnych produkcji rolnej oraz produktów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, o ile ilość produktów roślinnych lub zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, użytych do produkcji danego produktu stanowi co najmniej 50% tego produktu;

   8) gospodarki leśnej.

2. Działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 7 i 8, fundacja rodzinna może wykonywać wyłącznie w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym.

3. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy praw wynikających z przystąpienia do podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, i uczestnictwa w tych podmiotach oraz składników mienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4.

Wykroczenie poza dozwolony zakres działalności gospodarczej fundacji rodzinnej skutkuje zastosowaniem sankcyjnej stawki CIT – 25%.

Jak łatwo zauważyć, czerpanie przychodów z praw autorskich lub pokrewnych nie zostało wprost wskazane w katalogu dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej. Niedawne interpretacje indywidualne Dyrektora KIS wskazują jednak, że w dozwolonym zakresie działalności gospodarczej mieści się udzielanie licencji na korzystanie z utworów literackich, a zatem – osiąganie przychodów z majątkowych praw autorskich przysługujących twórcy.

Udzielenie licencji na korzystanie z utworów przez fundację rodzinną jest dozwoloną działalnością gospodarczą

Twórcy utworu w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przysługują prawa autorskiej osobiste i majątkowe. Te ostatnie, jako przenoszalne, stanowią źródło przychodów twórcy w związku z wprowadzeniem utworu do obiegu. Twórca może udzielić za wynagrodzeniem wyłącznej lub niewyłącznej licencji do korzystania z utworów na wszystkich lub wybranych polach eksploatacji. Na tym tle pojawia się pytanie o dopuszczalność udzielenia przez fundację rodzinną osobom trzecim licencji do utworów literackich jako tzw. dozwolonej działalności fundacji rodzinnej.

Problem ten stał się przedmiotem interpretacji indywidualnej z dnia 17 marca 2026 r. (0111-KDIB1-2.4010.18.2026.1.END). Z wnioskiem o wydanie interpretacji wystąpił podatnik, który zamierzał – jako przyszły fundator fundacji rodzinnej – wnieść do tej fundacji rodzinnej mienie w postaci autorskich praw majątkowych do stworzonych i przyszłych utworów literackich. W związku z tym podatnik dążył do ustalenia, czy udzielenie odpłatnej licencji niewyłącznej lub wyłącznej do utworów literackich na wskazanych polach eksploatacji na rzecz podmiotów trzecich, w szczególności (np. wydawnictw polskich i zagranicznych, producentów audiobooków, producentów adaptacji) mieści się w zakresie dozwolonej działalności fundacji, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2, przez co przychody fundacji uzyskiwane z tytułu tych licencji, udzielanych podmiotom niepowiązanym, korzystają ze zwolnienia z opodatkowania CIT.

Fundacja rodzinna dla twórców: licencja do utworów jako „korzystanie z mienia na innej podstawie”

Zdaniem wnioskodawcy uzyskiwanie przychodów z tytułu licencji do utworów literackich mieści się w dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej i z tego względu korzysta ze zwolnienia z CIT. Argumentów na rzecz tezy podatnika dostarczają wydane już w roku 2023 interpretacje indywidualne. Dyrektor KIS wskazał w nich, że udzielanie licencji na korzystanie z utworów należy do dozwolonego zakresu działalności gospodarczej fundacji rodzinnej (jedna z przywoływanych interpretacji dotyczyła licencji na technologię). Podstawą tej linii wykładni było przyjęcie przez organ, że udzielenie licencji może być uznawane za „udostępnienie mienia na innej – niż najem lub dzierżawa – podstawie”, czyli stanowi działalność gospodarczą wymienioną w katalogu dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej (art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o fundacji rodzinnej).

Dyrektor KIS podtrzymał tę linię interpretacyjną i uznał stanowisko przyszłego fundatora za prawidłowe. Ponieważ istotą udzielenia licencji do utworu literackiego jest właśnie udostępnienie mienia osobom trzecim, to w analizowanym spełniona będzie przesłanka dozwolonego zakresu działalności fundacji rodzinnej.

Fundacja rodzinna dla pisarzy i artystów: jak GWW może pomóc?

Jak wskazaliśmy, przepisy regulujące dozwoloną działalność fundacji rodzinnej nie stoją na przeszkodzie ani wniesieniu do tej fundacji majątkowych praw autorskich, ani udzielaniu przez taką fundację licencji osobom trzecim: prawo do zwolnienia z CIT pozostanie zachowane. Sytuacja ta z pewnością zachęca ludzi pióra (i nie tylko) do skorzystania z możliwości, jakie otwiera ustanowienie fundacji rodzinnej. Wybór tej formy prawnej pozwala nie tylko usprawnić bieżące zarządzanie przychodami (fundacja rodzinna może stać się swoistym „wehikułem” scalającym proces udzielania licencji różnym podmiotom), ale także narzędziem planowania sukcesji. Rola fundacji rodzinnej okaże się jeszcze istotniejsza, gdy uświadomimy sobie charakter autorskich praw majątkowych, trwających jeszcze kilkadziesiąt lat po śmierci samego autora. Ten stan prawny skłania do przemyślenia trwałych form zarządzania specyficzną kategorią mienia, jaką są autorskie prawa majątkowe. Fundacja rodzinna wydaje się w tym kontekście dobrym wyborem.

Zespół Private Client GWW wspiera klientów, którzy chcą efektywnie zarządzać swoim majątkiem i płynnie przeprowadzić sukcesję rodzinnego majątku (nie tylko biznesu). Zagadnieniom planowania sukcesyjnego poświęciliśmy raport Sztafeta pokoleń – prawne i podatkowe aspekty planowania sukcesyjnego, dostępny w Bazie Wiedzy GWW: https://gww.pl/sztafeta-pokolen-prawne-i-podatkowe-aspekty-planowania-sukcesyjnego/.