Inwestycje w instrumenty finansowe, takie jak ETF czy ETC, mimo związanego z nim ryzyka zdobywają coraz większe grono entuzjastów. Okazuje się, że grupa podmiotów inwestujących w ETC, wykraczając już poza kręgi biznesowe i spekulacyjne, zaczyna obejmować także organizacje pożytku publicznego. O skutkach podatkowych inwestycji fundacji w ETC traktuje nowa interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 8 czerwca 2026 r.

Między dobroczynnością a rynkiem kapitałowym, czyli o odpowiedzialnym inwestowaniu przez OPP

Działalność fundacji z sektora NGO (nie należy ich mylić z fundacjami rodzinnymi) kojarzy się przede wszystkim z aktywnością o charakterze dobroczynnym, ukierunkowaną na zaspokojenie szczególnych potrzeb i osiągnięciu celów motywowanych altruistycznie. Warunkiem skutecznej działalności każdej organizacji pozarządowej jest – oprócz autentycznego zaangażowania obsługujących je ludzi – dysponowanie przez dany podmiot odpowiednimi zasobami finansowymi. Wobec co do zasady niezarobkowego charakteru takich osób prawnych, jak stowarzyszenia i fundacje, konieczne okazuje się znalezienie efektywnej metody finansowania ich działalności. Oczywiście, podstawowym środkiem pozostają tu wpłaty osób identyfikujących się z celami NGO. Podejście takie nie wyklucza jednak bardziej kreatywnych sposobów pozyskiwania środków na działalność statutową, włącznie z zaangażowaniem na rynkach kapitałowych.

Fundacje OPP i instrumenty finansowe: skutki podatkowe

Nabycie aktywów inwestycyjnych na rynku kapitałowym przez fundację charytatywną jako forma finansowania jej bieżącej działalności zostało dostrzeżone przez polskiego ustawodawcę. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych podlegają dochody organizacji pożytku publicznego, o których mowa w przepisach o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – w części przeznaczonej na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej. Regulację tę należy czytać w związku z art. 17 ust. 1e ustawy o CIT. W przepisie tym wprost ustanowiono, że zakresem zwolnienia objęte są przeznaczone przez organizację pożytku publicznego na cele statutowe dochody z obrotu na rynkach kapitałowych:

Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczące podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie stosuje się również w przypadku lokowania dochodów poprzez nabycie:

1. wyemitowanych po dniu 1 stycznia 1989 r. obligacji Skarbu Państwa lub bonów skarbowych oraz obligacji wyemitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego po dniu 1 stycznia 1997 r.;
2. papierów wartościowych lub niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, o ile nabycie takie nastąpiło w ramach zarządzania portfelem, o którym mowa w art. 75 tej ustawy, również w przypadku gdy zarządzanie portfelem odbywa się na podstawie umowy z towarzystwem funduszy inwestycyjnych, które wykonuje tę działalność na podstawie art. 45 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych, pod warunkiem zdeponowania tych papierów wartościowych lub instrumentów finansowych na odrębnym rachunku prowadzonym przez uprawniony podmiot w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi;
3. jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Z cytowanych przepisów wynika jasno, że skorzystanie ze zwolnienia z CIT przez OPP aktywnie uczestniczącą w rynku kapitałowym jest możliwe, choć pozostaje ograniczone dodatkowymi warunkami, w szczególności – dokonaniem nabycia w ramach zarządzania portfelem i wydatkowania uzyskanych z inwestycji środków na działalność statutową.

Czy OPP może inwestować w ETC?

Na tym tle do Dyrektora KIS zwróciła się – z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej – fundacja posiadająca status organizacji pożytku publicznego. Zamierzała ona ulokować środki pieniężne w aktywa określane jako ETC (Exchange Traded Commodities). ETC są to notowane na rynku regulowanym dłużne papiery wartościowe, których wartość wiąże się z aktywami bazowymi (najczęściej są to metale szlachetne) lub koszykiem określonych aktywów. Nabycie ETC miałoby nastąpić w ramach tzw. zarządzania portfelem przez dom maklerski.

W kontekście planowanej inwestycji w ETC fundacja postawiła Dyrektorowi KIS dwa pytania. Po pierwsze, zmierzała ona do ustalenia, czy dochody fundacji przeznaczone na nabycie ETC i wydatkowane na działalność statutową będą korzystały ze zwolnienia z CIT. Po drugie, fundacja dążyła do potwierdzenia przyjętego przez nią stanowiska, zgodnie z którym ze zwolnienia z CIT będą korzystały również dochody fundacji przeznaczone na wynagrodzenie domu maklerskiego z tytułu usługi zarządzania portfelem (w jej ramach, przypomnijmy, fundacja nabywa ETC).

Dyrektor KIS zgodził się z podatnikiem jedynie w części (interpretacja indywidualna z 8 czerwca 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.153.2026.2.EKB). Za prawidłowe uznał stanowisko fundacji w zakresie, w jakim wiązała ona przeznaczenie dochodu na nabycie instrumentów ETC ze zwolnieniem z CIT. W ocenie organu za prawidłowością takiego rozumowania przemawia fakt, że do nabycia ETC ma dojść w ramach zarządzania portfelem, a same ETC spełniają definicję papierów wartościowych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Dochody przeznaczone na nabycie ETC będą zatem korzystały ze zwolnienia z CIT, o ile będą jednak wydatkowane na działalność statutową.

Za zarządzanie portfelem ETC trzeba płacić: wynagrodzenie domu maklerskiego bez zwolnienia z CIT

Negatywną odpowiedź uzyskała fundacja na drugie z postawionych organowi pytań. Fiskus nie zgodził się z podatnikiem co do dopuszczalności rozciągnięcia zwolnienia z CIT na dochody przeznaczone na wynagrodzenie domu maklerskiego świadczącego usługi zarządzania portfelem. Zdaniem Dyrektora KIS zawarcie takiej umowy nie ma związku z działalnością statutową, zapłata wynagrodzenia nie jest „nabyciem” ETC, a okoliczność, że ewentualne dochody uzyskane w wyniku zawarcia takiej umowy zostaną wydatkowane na działalność statutową, nie zmienia powyższej kwalifikacji. Zakres zwolnienia ograniczy się zatem do dochodów wydatkowych na nabycie ETC, bez uwzględnienia wynagrodzenia domu maklerskiego.

Stanowisko organu interpretacyjnego zdaje się być ściśle profiskalne i niepozbawione pewnej niespójności. Warto w tym kontekście zauważyć, że warunkiem skorzystania przez fundację ze zwolnienia z CIT w związku z nabyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych jest skorzystanie z usług zarządzania portfelem. Usługi takie świadczą domy maklerskie. Podatnik nie mógł więc nabyć aktywów dających mu prawo do zwolnienia z CIT, jeśli nie poniósł wydatków wynikających z umowy z domem maklerskim (usługa zarządzania portfelem). Ostatecznie jednak, ściśle literalna wykładnia przepisów miała przewagę nad logicznym uzasadnieniem transakcji.

Doradztwo podatkowe i prawne dla OPP

Działający w kancelarii GWW zespół Private Client – oprócz kompleksowego wsparcia klientów indywidualnych w sprawach dotyczących zarządzania majątkiem, bieżącej działalności gospodarczej i inwestycyjnych oraz planowania sukcesyjnego – zakresem swojej specjalizacji obejmuje także prawne i podatkowe aspekty działalności organizacji pożytku publicznego. Kwestie te poruszaliśmy także w artykułach publikowanych na blogu: https://lexplorers.pl/vat-przy-najmie-nieruchomosci-na-rzecz-ngo/.