Wydana w ostatnich miesiącach interpretacja indywidualna potwierdza, że fundacja rodzinna może inwestować w fundusze typu ETF (sygn. 0114-KDIP2-1.4010.703.2025.2.KS).

Fundacja rodzinna inwestorem na rynkach kapitałowych

Choć inwestycje w jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych są często uznawane – nie bez powodu – za aktywa inwestycyjne wysokiego ryzyka, budzą one zainteresowanie polskich fundacji rodzinnych. Przyczyną tego stanu rzeczy jest objęcie zakresem tzw. dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej działalności, która polega na „przystępowaniu do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni oraz podmiotów o podobnym charakterze, mających swoją siedzibę w kraju albo za granicą, a także uczestnictwa w tych spółkach, funduszach, spółdzielniach oraz podmiotach” (art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej; Dz.U. poz. 326 ze zm.).

Fundusz funduszowi nierówny: fundusze inwestycyjne w fundacji rodzinnej

Zróżnicowanie rynku kapitałowego, wyrażające się wielością form funduszy inwestycyjnych i zbliżonych do nich charakterem „wehikułów inwestycyjnych” sprawia, że możliwość potraktowania obrotu jednostkami uczestnictwa konkretnego funduszu jako dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej nie zawsze będzie rzeczą oczywistą. Przekonały się już o tym fundacje rodzinne, które zdecydowały się na ulokowanie kapitału w luksemburskich funduszach działających w formie spółek transparentnych podatkowo (pisaliśmy o tym w jednym z artykułów na blogu: https://lexplorers.pl/czy-fundacja-rodzinna-moze-inwestowac-w-luksemburskie-fundusze/). Pojedyncze przypadki negatywnego podejścia fiskusa nie powinny jednak przesłaniać zasady, zgodnie z którą fundacje rodzinne mogą inwestować w takie aktywa, jak jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, i to o dość zróżnicowanych formach prawnych. Znajduje to potwierdzenie w interpretacjach indywidualnych i orzecznictwie sądów administracyjnych.

ETF, ETP i fundacja rodzinna: czy wolno i czy warto?

W tym kontekście warto przyjrzeć się dopuszczalności inwestowania przez fundację rodzinną w zyskujące popularność fundusze typu ETF i ETP. Tłem dla takiej analizy może być stosunkowo niedawna interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (sygn. 0114-KDIP2-1.4010.703.2025.2.KS).

Jak stanowi unijna dyrektywa 2014/65/UE – ETF, czyli Exchange Traded Fund, oznacza fundusz, którego co najmniej jedna jednostka lub klasa akcji jest przedmiotem obrotu przez cały dzień w co najmniej jednym systemie obrotu i z udziałem co najmniej jednego animatora rynku, który podejmuje działania w celu zapewnienia, aby wartość jednostek lub akcji w danym systemie obrotu nie różniła się istotnie od ich wartości aktywów netto, a w stosownych przypadkach od ich wskaźnikowych wartości aktywów netto. Mówiąc prościej, fundusze typu ETF odwzorowują wartość indeksu giełdowego lub pewnego koszyka aktywów (np. kryptowalut). Co jednak należy podkreślić, nabywając jednostki uczestnictwa w ETF, inwestor nie obejmuje samych aktywów, których wartość naśladuje dany fundusz. Różnica – kluczowa dla dynamiki obrotu – między funduszami ETF a klasycznymi funduszami inwestycyjnymi polega też na tym, że ETF nie są wyceniane tylko na koniec dnia, ale także w kolejnych godzinach rynkowych.

Czym są fundusze ETP? Fundacja rodzinna jako inwestor na rynku ETP

Fundusze ETF należą do szerszej kategorii, jaką stanowią fundusze typu ETP (Exchange Traded Products). Do ETP zalicza się niektóre instrumenty finansowe w obrocie zorganizowanym: ich cena jest powiązana z wartością bazowego instrumentu finansowego. Obok ETF do grupy ETP należą również ETN (Exchange Traded Notes, produkty strukturyzowane).

Przypomnijmy, że – wobec negatywnego stosunku organów podatkowych i orzecznictwa do inwestycji alternatywnych w kryptowaluty – ETF oparty o kurs walut wirtualnych może okazać się środkiem pozwalającym niektórym inwestorom na uczestnictwo w rynku kryptoaktywów (pisaliśmy o tym na naszym blogu: https://lexplorers.pl/kto-moze-kupic-kryptowaluty-asi-i-fundacje-rodzinne-wobec-chimerycznej-idei/).

Czy fundacja rodzinna może inwestować w ETF / ETP? Korzystna dla podatników interpretacja indywidualna z 2026 r.

W obydwie przedstawione tu kategorie funduszy inwestycyjnych – ETF i ETP – zamierzała zainwestować fundacja rodzinna, która wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej. Fundacja rodzinna zmierzała do ustalenia, czy jej działalność polegająca na nabywaniu, posiadaniu oraz zbywaniu jednostek uczestnictwa albo akcji funduszy ETF lub ETP będzie stanowiła dozwoloną działalność gospodarczą fundacji rodzinnej, a tym samym – dochody z niej uzyskiwane będą objęte zwolnieniem z CIT przysługującym fundacjom rodzinnym. Fundacja podkreślała przy tym ściśle tezauryzacyjny i sukcesyjny, nie zaś spekulacyjny cel uczestnictwa w obrocie na rynku kapitałowym.

Zdaniem fundatora na rzecz uznania, że nabywanie i zbywanie jednostek uczestnictwa w funduszach ETF stanowi dozwoloną działalność gospodarczą fundacji rodzinnej, przemawia objęcie przez prawo europejskie i prawo polskie ETF definicją „funduszu inwestycyjnego”. Owszem, fundusze ETF zachowują swoją specyfikę, ale nie miałaby ona decydującego znaczenia dla kwalifikacji prawnej. Skoro zaś ustawodawca dopuścił przystępowanie fundacji rodzinnej do funduszy inwestycyjnych przy zachowaniu prawa do zwolnienia z CIT, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby za dozwoloną działalność fundacji rodzinnej uznać obrót jednostkami uczestnictwa w funduszach typu ETF.

Stanowisko fundatora organ interpretacyjny uznał za prawidłowe (interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP2-1.4010.703.2025.2.KS).

A może bezpośrednio? Akcje w portfelu fundacji rodzinnej

Oczywiście, fundacja rodzinna ma prawo skorzystać także z możliwości uczestnictwa w rynku kapitałowym z wykorzystaniem rozwiązań prostszych niż inwestycje w ETF. Dotyczy to przede wszystkim bezpośredniego obejmowania akcji lub udziałów w spółkach, tak w obrocie zorganizowanym, jak i poza giełdowym parkietem.

W tym miejscu warto wrócić do stanowiska wspomnianego już wnioskodawcy. Nieprzypadkowo cytowaliśmy fragment, w którym podkreśla się rolę podjętej przez fundację rodzinną inwestycji w papiery wartościowe. Podobnie jak w przypadku inwestycji w nieruchomości, nie wolno zapominać o celu fundacji rodzinnej: celem tym nie jest agresywne inwestowanie, ale zabezpieczenie majątku w perspektywie planowania sukcesyjnego.

Fundacje rodzinne jako narzędzia planowania należą do obszaru specjalizacji działającego w kancelarii GWW zespołu Private Client. Zagadnienia te nasi eksperci omówili w obszernym raporcie Sztafeta pokoleń: prawne i podatkowe aspekty planowania sukcesyjnego, dostępnym w Bazie wiedzy GWW: https://gww.pl/sztafeta-pokolen-prawne-i-podatkowe-aspekty-planowania-sukcesyjnego/.